ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ตั้งใจว่าจะเขียนเกี่ยวกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมานานแล้ว แต่จนแล้วจนรอดก็ไม่ได้ลงมือเสียที วันนี้ขอตัดเรื่องอื่นหมดไป ขอเขียนขยายผลแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy) เสียเลย ณ บัดนี้
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเคยมีพระราชดำรัสเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียงไว้ ว่า “ เศรษฐกิจพอเพียงเป็นเสมือนรากฐานของชีวิต รากฐานความมั่นคงของแผ่นดิน เปรียบเสมือนเข็มที่ถูกตอกรองรับบ้านเรือนตัวอาคารไว้นั่นเอง สิ่งก่อสร้างจะมั่นคงได้ก็อยู่ที่เสาเข็ม แต่คนส่วนมากมองไม่เห็นเสาเข็มและลืมเสาเข็มเสียด้วยซ้ำไป ”
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 9 พ.ศ. 2545 – 2549 (รวมถึงนโยบายของรัฐบาลปัจจุบันภายใต้การนำของ พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ ) ได้ยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริ เป็นปรัชญานำทางการพัฒนาของประเทศบนพื้นฐานของ
1) ทางสายกลาง
2) ความสมดุลและความยั่งยืน
3) ความพอประมาณอย่างมีเหตุผล
4) ภูมิคุ้มกันและการรู้เท่าทันโลก
5) การเสริมสร้างคุณภาพคน
ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา เคยเรียบเรียงเอกสารเกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเพื่อทรงพิจารณา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงพิจารณาตรวจแก้แล้ว ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมีข้อความดังนี้ : “เศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาชี้ถึงแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชน ในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว ระดับชุมชน ระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดำเนินไปในทางสายกลาง โดยเฉพาะในการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวทันต่อยุคโลกาภิวัตน์ ความพอเพียงหมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล รวมถึงความจำเป็นที่จะต้องมีภูมิคุ้มกันในตัวพอดีพอควร ต่อการมีผลกระทบใดๆวันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในและภายนอก ทั้งนี้จะต้องอาศัยความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย่างยิ่งในการนำวิชาต่างๆมาใช้ในการวางแผนและดำเนินการ ทุกขั้นตอน และในขณะเดียวกันจะต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติ โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐ นักทฤษฎี และนักธุรกิจในทุกระดับให้มีสำนึกในคุณธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต และให้มีความรอบรู้ที่เหมาะสม ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน ความเพียรมีสติปัญญาและความรอบคอบหากพิเคราะห์ โดยละเอียดรอบคอบ” จะเห็นได้ว่าปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ประกอบด้วยหลักวิชาการและหลัก
คุณธรรมหลายประการเช่น แนวทางการดำเนินชีวิต การพัฒนาคน การพัฒนาเศรษฐกิจ และการบริหารประเทศ ภายใต้กรอบแห่งความพอดี พอเพียงและทางสายกลางแห่งความสมดุล
ดังนั้นเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริ จึงอยู่เหนือเศรษฐกิจแบบทุนนิยมของประเทศตะวันตก ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวกับเรื่อง วัตถุ เงิน ทอง ทรัพย์สิน กำไร ความมั่นคง ไม่เกี่ยวกับเรื่องจิตใจ ซึ่งเป็นนามธรรม แต่เศรษฐกิจพอเพียงเป็นปริบท กว้างขวางกว่าทุนนิยมหรือเศรษฐกิจนายทุนเพื่อธุรกิจ เพราะมีสาระใจความครอบคลุม ถึง 4 มิติคือ มิติเศรษฐกิจ มิติจิตใจ มิติสังคม และมิติวัฒนธรรม
ยิ่งไปกว่านั้นคำว่า “ พอเพียง ” มิได้จำกัดอยู่เพียงระดับรากหญ้าหรือเกษตรกรเท่านั้น แต่สามารถเชื่อมโยงกับมิติสากล ทั้งระดับชุมชน ระดับชาติ และระดับโลก เป็นพอเพียงระดับชุมชน พอเพียงระดับชาติและพอเพียงระดับโลกได้อีกด้วย
www.e-universitus.com
admin@e-universitus.com
ตั้งใจว่าจะเขียนเกี่ยวกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมานานแล้ว แต่จนแล้วจนรอดก็ไม่ได้ลงมือเสียที วันนี้ขอตัดเรื่องอื่นหมดไป ขอเขียนขยายผลแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy) เสียเลย ณ บัดนี้
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเคยมีพระราชดำรัสเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียงไว้ ว่า “ เศรษฐกิจพอเพียงเป็นเสมือนรากฐานของชีวิต รากฐานความมั่นคงของแผ่นดิน เปรียบเสมือนเข็มที่ถูกตอกรองรับบ้านเรือนตัวอาคารไว้นั่นเอง สิ่งก่อสร้างจะมั่นคงได้ก็อยู่ที่เสาเข็ม แต่คนส่วนมากมองไม่เห็นเสาเข็มและลืมเสาเข็มเสียด้วยซ้ำไป ”
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 9 พ.ศ. 2545 – 2549 (รวมถึงนโยบายของรัฐบาลปัจจุบันภายใต้การนำของ พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ ) ได้ยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริ เป็นปรัชญานำทางการพัฒนาของประเทศบนพื้นฐานของ
1) ทางสายกลาง
2) ความสมดุลและความยั่งยืน
3) ความพอประมาณอย่างมีเหตุผล
4) ภูมิคุ้มกันและการรู้เท่าทันโลก
5) การเสริมสร้างคุณภาพคน
ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา เคยเรียบเรียงเอกสารเกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเพื่อทรงพิจารณา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงพิจารณาตรวจแก้แล้ว ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมีข้อความดังนี้ : “เศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาชี้ถึงแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชน ในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว ระดับชุมชน ระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดำเนินไปในทางสายกลาง โดยเฉพาะในการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวทันต่อยุคโลกาภิวัตน์ ความพอเพียงหมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล รวมถึงความจำเป็นที่จะต้องมีภูมิคุ้มกันในตัวพอดีพอควร ต่อการมีผลกระทบใดๆวันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในและภายนอก ทั้งนี้จะต้องอาศัยความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย่างยิ่งในการนำวิชาต่างๆมาใช้ในการวางแผนและดำเนินการ ทุกขั้นตอน และในขณะเดียวกันจะต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติ โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐ นักทฤษฎี และนักธุรกิจในทุกระดับให้มีสำนึกในคุณธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต และให้มีความรอบรู้ที่เหมาะสม ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน ความเพียรมีสติปัญญาและความรอบคอบหากพิเคราะห์ โดยละเอียดรอบคอบ” จะเห็นได้ว่าปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ประกอบด้วยหลักวิชาการและหลัก
คุณธรรมหลายประการเช่น แนวทางการดำเนินชีวิต การพัฒนาคน การพัฒนาเศรษฐกิจ และการบริหารประเทศ ภายใต้กรอบแห่งความพอดี พอเพียงและทางสายกลางแห่งความสมดุล
ดังนั้นเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริ จึงอยู่เหนือเศรษฐกิจแบบทุนนิยมของประเทศตะวันตก ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวกับเรื่อง วัตถุ เงิน ทอง ทรัพย์สิน กำไร ความมั่นคง ไม่เกี่ยวกับเรื่องจิตใจ ซึ่งเป็นนามธรรม แต่เศรษฐกิจพอเพียงเป็นปริบท กว้างขวางกว่าทุนนิยมหรือเศรษฐกิจนายทุนเพื่อธุรกิจ เพราะมีสาระใจความครอบคลุม ถึง 4 มิติคือ มิติเศรษฐกิจ มิติจิตใจ มิติสังคม และมิติวัฒนธรรม
ยิ่งไปกว่านั้นคำว่า “ พอเพียง ” มิได้จำกัดอยู่เพียงระดับรากหญ้าหรือเกษตรกรเท่านั้น แต่สามารถเชื่อมโยงกับมิติสากล ทั้งระดับชุมชน ระดับชาติ และระดับโลก เป็นพอเพียงระดับชุมชน พอเพียงระดับชาติและพอเพียงระดับโลกได้อีกด้วย
www.e-universitus.com
admin@e-universitus.com
ความคิดเห็น