ชัยชนะไม่มีอยู่จริงในสงครามหรอก

"ทุกๆประเทศและทุกๆวัฒนธรรมมีต่างก็ความแตกต่างด้วยกันทั้งนั้น แต่ภายในทุกๆวัฒนธรรมก็มีอะไรบางอย่างที่มีเหมือนกันอยู่" การ์เดี้ยนของจขบ.เคยบอก(ในภาษาอังกฤษ) เขาเป็นคนที่เคยทำงานดูแล'The Third World(ประเทศด้อมพัฒนา)' ก็เลยได้เดินทางบ่อยๆ

จขบ.ในตอนนั้นนึกไม่ออกทันทีหรอกว่าทุกๆประเทศจะมีอะไรที่เหมือนกันได้ ก็เลยอดถามไม่ได้ว่า โดยทั่วไปแล้วมีอะไรบ้างหว่า

การ์เดี้ยนของจขบ.ตอบมาว่า:

"คนส่วนใหญ่ต้องการมากกว่าที่ตัวเองมี คนส่วนใหญ่ต้องการดูแลครอบครัวของตัวเอง ดูแลลูกหลานของตัวเอง และคนส่วนใหญ่ต้องการความรู้สึกว่าเป็นเจ้าของอะไรสักอย่าง--โดยเฉพาะ ที่ดิน--ที่อยู่เป็นของตัวเอง"

มาคิดๆดูแล้ว แล้วคนเราก็ต่อสู้และแย่งชิงดีชิงเด่นกันตลอดเวลาเพื่อสิ่งเหล่านั้น คิดๆดูแล้ว... ต่อให้เป็นประเทศเดียวกันก็ทำอยู่ดีนั่นแหละ

W.J. Durant เคยบอกไว้ว่า จาก 3421 ปีของประวัติศาสตร์ที่ถูกบันทึกไว้ มีเพียง 268 ปีเท่านั้นที่ปราศจากสงคราม

แต่ก็อย่างที่ว่า เป็นเพียง"ประวัติศาสตร์ที่ถูกบันทึกไว้"เท่านั้น จขบ.สงสัยอยู่เหมือนกันว่าอาจจะมีสัก 0 ปี และอาจจะ 0 วินาทีจากประวัติศาสตร์ทั้งหมดที่ปราศจากสงคราม เพราะในโลกของเราต้องมีอะไรอีกมากมายที่ไม่เคยถูกบันทึก ไม่เคยถูกได้เห็นก่อนที่มันจะสาปสูญไป - สงครามกลางเมืองในเกาะเล็กๆ? ใครจะไปรู้

จขบ.หวนนึกไปถึงเรื่องราวนิยายหรือการ์ตูนที่มีนักรบออกไปต่อสู้เพื่อปก ป้องสิ่งที่ตัวเองรัก บางทีเราอาจจะดูอะไรที่นำเสนอฝั่งขาวฝั่งดำอย่างชัดเจน ในตอนนั้นฝั่งฮีโร่ก็จะมีชีวิตรอด และฝั่งชั่วร้ายก็จะตายราบ บางทีอาจจะมีการโห่ร้องยินดีซะด้วยซ้ำ

จากภาพยนตร์ที่ดู หรือหนังสือที่อ่าน หรือแม้กระทั่งในชีวิตจริง เราเห็นภาพเหล่านั้นอยู่จริงๆหรือ?

วินาทีที่ฮีโร่"ชนะ"สงคราม เรารู้สึกดีใจหรือ ยินดี สะใจ ภูมิใจ ซาบซึ้ง สุขใจ?

สงบใจหรือเปล่า?

หลังจากที่ฮีโร่ปราบเหล่าร้ายเสร็จ เราไม่เห็นเขาคุกเข่าลงข้างๆศพของคนที่เพิ่งเสียไปหรือ? เราไม่เห็นบาดแผลทั้งทางใจและกายที่ถูกทิ้งไว้ที่ฝั่งฮีโร่บ้างรึไง? เราอาจจะตื้นตัน เราอาจจะซาบซึ้ง ก็ใช่ แต่--

จะบอกว่าไม่รู้สึกสลดใจเลยแม้แต่นิดเดียวรึเปล่า?

เมื่อสงครามหรือการต่อสู้ระหว่างกลุ่มคนจบลง ฝ่ายที่"ชนะ" จะเชื่อจริงๆว่าตัวเอง"ชนะ"หรือ? คำสวยหรูนั่นมันมีความหมายอะไรกันแน่?

ชันชนะคือการประสบความสำเร็จในการแข่งขันรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง... ไม่มากก็น้อย

แต่"การประสบความสำเร็จ" ไม่หมายถึง "ความพอใจ" เพราะมนุษย์ที่ประสบความสำเร็จ ไม่ได้หมายถึงมนุษย์ที่มีความสุข

แต่คำว่า"แพ้"นี่สิ ถ้าเป็นภาษาอังกฤษก็คือคำว่า"lose" - ซึ่งนอกจากมันจะแปลว่าพ่ายแพ้แล้ว ก็ยังหมายถึง ทำหาย, สูญเสีย, รักษาไว้ไม่ได้, ขาดทุน ด้วยไม่ใช่หรือ?

ทั้งนี้ทั้งนั้น นี่คือความคิดเห็นส่วนตัวของจขบ. ซึ่งเข้าใจว่าโต้เถียงได้ แต่จขบ.เชื่อว่า ไม่มีใครชนะในการต่อสู้ระหว่างกลุ่มคนหรือสงครามหรอก

ต่างฝ่ายต่างก็แพ้กันทั้งนั้น