EEminicentre
ดู Blog ทั้งหมด

ข้อมูลอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ควรทราบ(1)

เขียนโดย EEminicentre

เต้ารับและเต้าเสียบ

  

เครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชนิดโดยส่วนใหญ่แล้วไม่ได้ทำการต่อกับสายไฟภายในอาคารบ้านเรือนอย่างถาวร แต่จะมีสายไฟติดมากับเครื่องใช้ไฟฟ้าเหล่านี้ ที่ปลายของสายไฟจะมีเต้าเสียบ ( attachment plug )(ปลั๊กตัวผู้) อยู่เพื่อนำไปเสียบกับเต้ารับ ( receptacle )(ปลั๊กตัวเมีย) ที่ติดตั้งตามที่ต่างๆ ในบริเวณอาคารบ้านเรือน จะทำให้กระแสไฟฟ้าไหลเข้าสู่เครื่องใช้ไฟฟ้าได้ครบวงจรภายในบ้านควรติดตั้งเต้ารับไว้หลายๆจุดเพื่อสะดวกในการใช้เครื่องไฟฟ้า และไม่ควรต่อเครื่องใช้ไฟฟ้าหลายๆเครื่องเข้ากับเต้ารับเดียวกัน เพราะจะทำให้กระแสไฟฟ้าผ่านสายไฟเข้าเต้ารับมากเกินไป ทำให้เกิดความร้อนสูงในสายไฟและเต้ารับจนเกิดเพลิงไหม้ได้

โดยทั่วไปมีขาโลหะ2ขา ต่ออยู่กับสายไฟของเครื่องใช้ไฟฟ้า เมื่อสอดขาโลหะเข้าไปในเต้ารับจะทำให้เกิดการต่อระหว่างลวดของตัวนำสายไฟที่ติดกับเต้าเสียบกับลวดตัวนำที่ต่ออย่างถาวรของเต้ารับทำให้เครื่องใช้ไฟฟ้าทำงานได้ และขณะใช้งานเต้าเสียบต้องแน่นสนิทกับเต้ารับเพื่อให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านได้สะดวก ถ้าเต้าเสียบและเต้ารับหลวมจะเกิดความต้านทานสูงตรงรอยต่อของ เต้ารับและเต้าเสียบ ทำให้เกิดความร้อนที่บริเวณนั้น จนอาจทำให้เต้าเสียบและเต้ารับไหม้

การดึงเต้าเสียบออกจากเต้ารับเมื่อเลิกใช้เครื่องใช้ไฟฟ้า ควรจับที่ฉนวนหุ้มของเต้าเสียบทำให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจรได้

เต้าเสียบบางชนิดมาขา 3 ขา ซึ่งต้องใช้กับเต้ารับที่มีช่องรับ3ช่อง ขากลางของเต้าเสียบจะต่อเข้ากับโครงโลหะของเครื่องใช้ไฟฟ้า และช่องกลางของเต้ารับมีสายไฟที่ต่อเข้ากับแท่งโลหะซึ่งทำด้วยทองแดงหรือเหล็กหุ้มทองแดงที่ฝังอยู่ใต้ดินที่มีความชื้นมากๆ

สายเส้นนี้เรียกว่า สายดิน เมื่อเกิดกระแสไฟฟ้ารัดวงจรหรือไฟฟ้ารั่วขณะใช้เครื่องไฟฟ้า กระแสไฟฟ้าจะไหลผ่านสายดินแบะบงดินไปทำให้ไม่เกิดอันตรายต่อผู้ที่หยิบจับเครื่องใช้ไฟฟ้านั้น

เครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีโครงร่างภายนอกเป็นโลหะ เช่น เครื่องซักผ้า เตาอบไมโครเวฟ ตู้เย็น ควรใช้เต้าเสียบ3ขา เพื่อความปลอดภัยต่อชีวิตของบุคคลในครอบครัว เมื่อเกิดกระแสไฟฟ้ารั่ว


เต้าเสียบ เต้ารับ ที่ใช้กับระบบสายดิน
 

เต้าเสียบของเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีเปลือกนอกเป็นโลหะ ( เครื่องใช้ไฟฟ้าประเภท 1) ต้องใช้เต้าเสียบชนิดที่มีขั้วสายดินและเต้ารับก็ต้องเป็นชนิดที่มีขั้วสายดิน และมีการต่อ ลงดินเข้ากับระบบสายดินด้วย (ใช้มาตรฐานเดียวกัน)

เต้ารับชนิดมีสายดิน สำหรับระบบไฟ 220 โวลต์ ซึ่งใช้กันมากในยุโรปนั้นมีลักษณะเป็นหลุมลึกขั้วสายดินจะเป็นเขี้ยว 2 เขี้ยว อยู่ด้านข้างของตัวเต้ารับ เต้ารับแบบนี้แม้จะมีสายดินแต่ก็มีเพียง 2 รูเท่านั้น ( เต้าเสียบก็มีเพียง 2 ข า) ดังนั้น ผู้ที่ไม่ทราบจึงคิดว่าเป็นชนิดที่ไม่มีสายดินและเข้าใจผิดว่าเต้าเสียบ เต้ารับที่มีสายดินต้องมี 3 ขา และ 3 รูเท่านั้นเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไม่ต้องใช้ปลั๊ก ( เต้าเสียบ) ที่มีสายดิน จะมีอยู่ 2 ประเภท คือ ประเภทที่มีฉนวนหนาเป็น 2 เท่าของปกติ

ที่มักเรียกว่าฉนวน 2 ชั้น ซึ่งต้องมีเครื่องหมาย ประทับบริเวณฉลาก หรือหน้าปัดของเครื่อง อีกประเภทหนึ่งเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าประเภทที่ใช้กับแรงดันไฟฟ้าไม่เกิน 50 โวลต์ ก็ไม่ต้องใช้ปลั๊กแบบมีสายดิน บางครั้งอาจมีสัญลักษณ์ ประทับบนฉลากของเครื่อง

วิธีทดสอบง่าย ๆ ว่าเป็นเครื่องใช้ประเภท 2 โดยไม่ต้องเชื่อสัญลักษณ์ก็คือใช้ไขควงลองไฟกับส่วนที่เป็นโลหะ หากมีไฟรั่วไม่ว่ากรณีใดถือว่าต้องมีสายดิน

หลักในการเลือกซื้อเต้าเสียบ และเต้ารับ

- มีการป้องกันนิ้วมือไม่ให้สัมผัสขาปลั๊กในขณะเสียบหรือถอดปลั๊ก เช่น การทำให้เต้ารับเป็นหลุมลึกหรือการหุ้มฉนวนที่โคนขาปลั๊กหรือทำเต้าเสียบ ( ปลั๊ก)ให้มีขนาดใหญ่ เมื่อจับเต้าเสียบแล้วไม่มีโอกาสสัมผัสขาปลั๊กส่วนที่มีไฟ

- มีการป้องกันเด็กใช้นิ้วหรือวัสดุแหย่รูเต้ารับ เช่น มีฝาหรือบานพับเปิดปิดรูของเต้ารับ ซึ่งบานพับจะเปิดเฉพาะตอนใช้ปลั๊กเสียบเท่านั้น

- มีมาตรฐานสากลรับรอง และผ่านการทดสอบตามมาตรฐานนั้น ๆ เช่น UL, VDE, DIN, KEMA เป็นต้น

- ขนาดของกระแสและแรงดันไฟฟ้าสอดคล้องกับการใช้งานจริง เช่น ระบบไฟ 220 โวลต์ ห้ามนำเต้าเสียบ

เต้ารับสำหรับระบบไฟไม่เกิน 125 โวลต์ มาใช้งาน

- เสียบแล้วแน่นคงทน ไม่หลวมง่าย หรือเกิดความร้อนขณะใช้งาน เช่น ทดลองเสียบปลั๊กแล้วดึงออก 5 – 10 ครั้ง ถ้ายังคงฝืดและแน่นแสดงว่าใช้งานได้

ตำแหน่งของการติดตั้งเต้ารับควรอยู่สูงให้พ้นมือเด็กหรือระดับน้ำที่อาจจะท่วมถึง

- เวลาถอดปลั๊กให้ใช้มือจับที่ตัวปลั๊ก อย่าดึงที่สายไฟ และอย่าใช้นิ้วแตะถูกขาปลั๊ก

- ให้หลีกเลี่ยงและระมัดระวังการใช้เต้ารับที่เสียบปลั๊กได้หลายตัว เพราะอาจทำให้มีการใช้ไฟฟ้าเกินขนาดของเต้ารับและสายไฟฟ้าทำให้เกิดไฟไหม้ได้

- ก่อนซื้อเต้ารับควรตรวจสอบโดยใช้ปลั๊ก(ตัวผู้)ขากลมเสียบเข้าและดึงออกหลาย ๆครั้ง เต้ารับที่มีคุณภาพดีจะแน่นและดึงออกยาก

- หมั่นตรวจสอบจุดต่อการเข้าสายให้แน่นอยู่เสมอ

- เต้ารับที่ใช้งานภายนอกอาคารควรทนแดด ป้องกันน้ำฝนได้ และหากเป็นสายไฟ / เต้ารับที่ลากไปใช้งานไกล ๆ ต้องต่อผ่านวงจรของเครื่องตัดไฟรั่วด้วย

- ตลับต่อสายที่ประกอบด้วยสายพร้อมปลั๊กและมีเต้ารับหลายตัวพร้อมทั้งมีสัญลักษณ์  มอก. เลขที่ 11- 2531 นั้นมิได้หมายความว่าเต้ารับนั้นได้มาตรฐาน เนื่องจากมาตรฐาน มอก. 11 เป็นมาตรฐานเฉพาะสายไฟฟ้าเท่านั้น มิใช่มาตรฐานของเต้ารับแต่อย่างใดสำหรับขนาดของสายไฟที่ใช้นี้ต้องไม่ต่ำกว่า 1.0 ตร.มม.

- ไม่ควรซื้อตลับสายไฟที่ใช้เต้ารับ 3 รู แต่ใช้สายไฟ 2 สายและเต้าเสียบที่ไม่มีสายดินเพราะไม่มีประโยชน์ใด ๆด้านความปลอดภัยเนื่องจากไม่มีการต่อลงดิน


ระวัง..ไฟฟ้าช๊อต !!!

ความคิดเห็น

ยังไม่มีความคิดเห็น